Maliyet
Zemin Etüdü Maliyeti: Fiyatı Belirleyen Kalemler
Kendi fiyat listemizi yayınlamıyoruz: her işin kapsamı farklı ve gerçekçi bir rakam ancak sahayı görüp proje bilgisini aldıktan sonra çıkar. Ama maliyetin hangi kalemlerden oluştuğunu bilmek, teklif değerlendirirken işinize yarar.
Aşağıdaki rakamların tamamı TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası’nın 2026 II. Dönem (Temmuz–Aralık) emsal (asgari) ücret tarifesinden alınmıştır — herkese açık, doğrulayabileceğiniz bir kaynak. Sektörde uygulanan fiyatlar işin kapsamına, saha koşullarına ve proje büyüklüğüne göre bunlardan farklılaşır.
Rakamlar 2026 II. Dönem tarifesine aittir ve KDV hariçtir. Tarife altı ayda bir (Ocak ve Temmuz) yenilenir; teklif aldığınız tarihte yürürlükteki dönemi kontrol edin.
İşin kapsamını ne belirliyor?
Maliyetin büyük kısmı, sahada yapılacak çalışmanın büyüklüğünden gelir. Parsel bazlı zemin etütlerinde bu çalışmanın çerçevesini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Zemin ve Temel Etüdü Uygulama Esasları ve Rapor Formatı Tebliği (Resmî Gazete 09.03.2019/30709) çizer. Tebliğ yapıyı üç kategoriye ayırıyor ve her kategori için bir araştırma düzeni tanımlıyor:
- 1. Kategori — bodrum dahil üç kata kadar, toplam 500 m²’yi geçmeyen basit atölye tipi yapılar, basit zirai yapılar ve benzerleri. Araştırma çukuruna dayalı gözlemsel etüt raporu kabul edilir; 0–500 m² taban alanında en az üç muayene çukuru açılır.
- 2. Kategori — yüzeysel temelli yapılar, zemin iyileştirmesi gerektiren yapılar, derin temeller, 2 m’yi aşan istinat yapıları. Sondaj, yerinde deney ve laboratuvar çalışmasına dayalı rapor beklenir.
- 3. Kategori — 1. ve 2. kategoriye girmeyen tüm binalar, BYS 1–3 arasındaki yapılar, çok bodrumlu derin kazılar, ağır dinamik yük altındaki makine temelleri, silolar.
- ve 3. kategori yapılarda sondaj sayısı taban alanına göre artar: 0–300 m² için 3, 300–600 m² için 4, 600–900 m² için 5, 900–1.200 m² için 6, 1.200–1.500 m² için 7, 1.500–2.000 m² için 8 sondaj. Genel kural olarak sondaj sayısı üçten az olmaz ve taban alanının her 300 m² artışında bir sondaj eklenir.
Derinlik tarafında: sondajlar temel taban kotundan itibaren en az 30 m, sıvılaşabilir zeminlerde en az 20 m, kazıklı temellerde kazık çapının 5 katından az olmayacak şekilde planlanır. Kaya birimlerle karşılaşılırsa ayrışmış kayada 5 m, sağlam kayada 3 m ilerledikten sonra sondaj bitirilir.
Bu yüzden teklifler karşılaştırılırken toplam rakam tek başına yeterli bilgi vermez. Aynı iş için gelen iki teklif ayrışıyorsa, farkın bir kısmı fiyat politikasından, bir kısmı da planlanan sondaj adedi, metraj ve deney kapsamından gelir. İkisini ayırmak için kalemlerin yazılı olması gerekir.
1 · Sondaj metre bedeli
Maliyetin en büyük kalemi. Metre fiyatı iki şeye bağlı: zeminin cinsi (toprak mı, bloklu/kaya mı) ve derinlik kademesi. Kaya zeminde metre fiyatı toprak zemine göre yaklaşık %45 daha yüksektir.
| Kod | İşin adı | Birim | Birim fiyat (TL) |
|---|---|---|---|
| J5 | Toprak zeminde sondaj, 0–30 m | metre | 6.000 |
| J6 | Toprak zeminde sondaj, 30–60 m | metre | 7.500 |
| J7 | Toprak zeminde sondaj, 60 m üzeri | metre | 8.200 |
| J8 | Bloklu ve kaya zeminde sondaj, 0–30 m | metre | 8.750 |
| J9 | Bloklu ve kaya zeminde sondaj, 30–60 m | metre | 10.000 |
| J10 | Bloklu ve kaya zeminde sondaj, 60 m üzeri | metre | 12.500 |
| J11 | Muayene çukuru açtırılması | adet | 17.500 |
Ölçek fikri vermesi için: 2. kategoriye giren, 400 m² taban alanlı bir yapıda tebliğ en az dört sondaj öngörür; biri 30 m, diğerleri bina etki derinliğini aşacak şekilde planlanır. Toplam 100 metre sondajın tarifedeki karşılığı toprak zeminde 600.000 TL, bloklu/kaya zeminde 875.000 TL’dir. Aradaki fark, zemin cinsinin maliyeti ne kadar değiştirdiğini gösteriyor — ve zemin cinsi çoğu zaman ilk sondaj açılmadan kesin bilinmez.
2 · Arazi deneyleri
Sondaj sırasında ve sonrasında yapılan yerinde deneyler ayrı kalemdir. Adet sayısı zemin profiline göre değişir; SPT genellikle her 1,5 m’de bir uygulandığı için derin kuyularda adet hızla artar.
| Kod | Deney | Birim | Birim fiyat (TL) |
|---|---|---|---|
| A | Standart Penetrasyon Testi (SPT) | adet | 2.250 |
| B | İnce cidarlı tüple örselenmemiş örnek (UD) | adet | 3.000 |
| C | Permeabilite testi | adet | 5.000 |
| D | Basınçlı su testi (BST) | adet | 8.000 |
| J.32 | Presiyometre deneyi — ince taneli zemin | adet | 7.166 |
| J.33 | Presiyometre deneyi — iri taneli zemin | adet | 9.653 |
| J.34 | Presiyometre deneyi — ayrışmış kaya | adet | 10.845 |
| J.30 | Plaka yükleme deneyi | adet | 32.085 |
3 · Laboratuvar deneyleri
Alınan örselenmiş ve örselenmemiş numuneler laboratuvara gider. Tarifede kesme kutusu deneyi (UU) 2.246 TL, konsolidasyon deneyi 3.328 TL, konsolidasyonlu-drenajsız kesme kutusu (CU) 9.563 TL gibi kalemlerle listelenir. Hangi deneyin isteneceğini zemin türü ve tasarım ihtiyacı belirler; bir kil zemin için konsolidasyon şart iken temiz kum zeminde gereksizdir.
Teklifte laboratuvar kapsamının yazılı olması önemlidir. “Laboratuvar dâhil” ifadesi tek başına bir şey söylemez; hangi deneyin kaç numunede yapılacağı yazılmalıdır.
4 · Rapor yazım bedeli
Saha ve laboratuvar verilerinin mühendislik analiziyle birleştirilip tebliğ formatında rapora dönüştürülmesi ayrı bir kalemdir. Tarife bunu yapı kategorisine ve bina oturum taban alanına göre kademelendirir.
| Kod | Yapı kategorisi | Bina oturum taban alanı | Rapor bedeli (TL) |
|---|---|---|---|
| R107 | 1. Kategori | 0–500 m² | 60.000 |
| R111 | 2. Kategori (BYS 4–8) | 0–300 m² | 75.000 |
| R112 | 2. Kategori (BYS 4–8) | 300–600 m² | 80.000 |
| R113 | 2. Kategori (BYS 4–8) | 600–900 m² | 100.000 |
| R114 | 2. Kategori (BYS 4–8) | 900–1.200 m² | 115.000 |
| R115 | 2. Kategori (BYS 4–8) | 1.200–1.500 m² | 150.000 |
| R116 | 3. Kategori (BYS 1–3) | 0–300 m² | 150.000 |
| R117 | 3. Kategori (BYS 1–3) | 300–600 m² | 175.000 |
| R118 | 3. Kategori (BYS 1–3) | 600–900 m² | 200.000 |
| R119 | 3. Kategori (BYS 1–3) | 900–1.200 m² | 225.000 |
| R120 | 3. Kategori (BYS 1–3) | 1.200–1.500 m² | 250.000 |
| R121 | 3. Kategori (BYS 1–3) | 1.500–2.000 m² | 275.000 |
Bir parselde birden çok yapı bloğu varsa rapor bedelinde kademeli indirim uygulanır: 5 yapı için %20, 10 yapı için %30, 10’dan fazla yapı için %50.
5 · Ulaşım ve saha koşulları
Tarife, sondaj makinesinin mobilizasyon–demobilizasyon nakliye bedelinin metre fiyatlarına dâhil olmadığını, gidilecek mesafeye göre ayrıca hesaplanacağını söylüyor. Uygulamada bu kalem işin türüne ve mesafeye göre teklife yansır; bizim tekliflerimizde mobilizasyon ayrıca çıkarılıp toplama dâhil edilir.
Saha koşulları da maliyeti etkiler: makinenin giremeyeceği kadar dar arsa, yüksek topoğrafik eğim, altyapı hatlarının yoğun olduğu alanlar ek hazırlık ve zaman gerektirir. Bunlar keşifte görülüp teklife yazılır.
6 · Yapı sayısı ve dilatasyon
Dilatasyonla ayrılmış geniş oturma alanlı yapılarda her bloğun altına en az bir sondaj planlanmalıdır. 2.000 m² üzerindeki yapılarda sondaj sayısı; dilatasyon durumu, proje büyüklüğü, yükseklik ve temele aktarılan yük dikkate alınarak artırılır. Bu yüzden “metrekare başına şu kadar” türü bir hesap gerçekçi değildir.
Teklif alırken sorulacak dört soru
- Kaç sondaj ve toplam kaç metre planlanıyor? Cevap net bir sayı olmalı; yapının kategorisi ve taban alanıyla birlikte değerlendirin.
- Hangi arazi deneyleri, kaç adet yapılacak? SPT, UD, permeabilite ve gerekiyorsa presiyometre adetleri teklifte yazılı olmalı.
- Laboratuvar deneyleri fiyata dâhil mi, hangi deneyler, kaç numunede? “Dâhildir” yetmez; kalem kalem yazılmalı.
- Rapor hangi formatta ve hangi süre içinde teslim edilecek; idare revizyon isterse revizyon bedeli var mı? Revizyon çoğu teklifte konuşulmayan, sonradan sorun çıkaran kalemdir.
Kaynaklar
- TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası — 2026 II. Dönem (Temmuz–Aralık) Emsal (Asgari) Mühendislik Hizmetleri Ücret Tarifesi. 3065 sayılı KDV Kanunu 27/5 uyarınca yayımlanır.
- Zemin ve Temel Etüdü Uygulama Esasları ve Rapor Formatı Tebliği — Resmî Gazete 09.03.2019 / 30709 (değişiklik: RG 17.02.2021 / 31398).
- Yapılar İçin Temel Sondajları Teknik Şartnamesi ve TS EN ISO 22475-1.